Gasverbruik vergelijken en verlagen

Veel mensen vragen zich af wat beter is, kachel uit of juist niet bij afwezigheid.  De argumenten om toch vooral het huis op temperatuur te houden tijdens de afwezigheid komen vaak neer op “vermeende efficiëntie van de kachel”. Dit is echter een hardnekkig misverstand. Ook is het nogal lastig om verandering in gedrag te kunnen vergelijken, wat nog meer ruimte biedt tot speculatie.

Efficiëntie warmteoverdracht

Als we kijken naar de natuurwetten, dan is te zien dat warmteoverdracht beter (sneller) gaat als het temperatuurverschil groot is.  Puur gelet op de efficiëntie bij het opwarmen, kun je dus stellen dat dat beter gaat wanneer het uiteindelijke temperatuurverschil groot is.

Dat speelt mee bij een woning die afkoelt (en weer op moet warmen), maar ook bij een ketel die terugkomend water weer moet opwarmen.  Dat is ook zo bij een warmtewisselaar die eerst zelf ook weer warm moet worden en dan gelijk het water ook moet verwarmen, terwijl als ‘ie ineens een hoop water veel warmer moet maken, het gewoon achter elkaar door kan gaan.

Bijvoorbeeld snel rondpompen van water heeft dus niet zoveel zin, omdat het retour-water dan dus minder afgekoeld is. Beter is het om de pomp wat langzamer te zetten wanneer de warmtevraag minder is. Zodoende kan het retour-water efficiënter verwarmd worden.

Kortom het statement dat een HR-ketel beter het huis warm kan houden om op die manier energie te besparen als je weg bent, is nogal vreemd.
Daarnaast is het warmteverlies (van bijvoorbeeld je huis) ook groter als de temperatuur binnen hoger is en dus de verschiltemperatuur met buiten ook groter is.
Het warmteverlies loopt lineair op met het temperatuurverschil.
Dus als je een buitentemperatuur hebt van 10 graden en je zet de thermostaat op 15 of op 20 graden, dan scheelt dat een factor 2 in de stookkosten. Het werkt ook andersom. Met de binnentemperatuur constant op 20 graden en 2 verschillende dagen met een buitentemperatuur van 10 graden of 15 graden, is ook een factor 2 verschil in stookkosten.

Graaddagen

Om dit soort vergelijkingen een beetje makkelijker te maken, hebben ze “graaddagen” verzonnen.
Je rekent met een soort van standaard thermostaat-temperatuur van bijvoorbeeld 18 graden en kijkt dan van elke kalenderdag hoe warm het was.
Elke graad onder die binnentemperatuur telt dan als 1 graaddag.
Elke graaddag staat bij een bepaald huis met een bepaalde isolatie voor een vaste hoeveelheid gasverbruik.
Dat kun je allemaal zelf bijhouden, maar je kunt het ook makkelijk uit laten rekenen
Bijvoorbeeld hier (eerste hit op Google)

Dan kun je zien dat bijvoorbeeld voor Eelde we te maken hadden met 2993 graaddagen in 2011 bij een (gemiddelde) binnentemperatuur van 18 graden.
Stel je op die site de gemiddelde binnentemperatuur in op 20 graden, dan zie je dat het aantal graaddagen ineens 3654 is over diezelfde periode.
Oftewel als je bijvoorbeeld een gas-rekening hebt van 1000 euro voor een jaar met 3654 graaddagen, dan kun je verwachten dat bij een 2 graden verlagen van zowel stookgrens als binnentemperatuur je 1000/3654 * 2993 = 819 moet betalen, oftewel een besparing van 18%.

Kachel aan of uit?

Om weer even terug te komen op de vraag wat beter is, huis warm houden, of overdag af laten koelen bij afwezigheid.
Als je in de berekening hierboven de stookgrens op 20 graden houd (dus de thermostaat nooit hoger zet dan dat) en overdag de boel af laat koelen, dan zit je op een gemiddelde temperatuur die lager is dan die 20 graden.
Bij gemiddeld 20 graden (en stookgrens van minstens 20) heb je in Eelde dus 3654 graaddagen in 2011 en bij een gemiddelde temperatuur van 18 graden (8 uur lang 20 graden, 16 uur lang 17 graden) in huis zit je dus op 2993 graaddagen.
Andersom, wanneer je de stookgrens omhoog blijft zetten, maar de gemiddelde temperatuur blijft gelijk, dan blijft het aantal graaddagen ook gelijk. De aanname hierbij is dat je ketel wel krachtig genoeg is om de boel warm te stoken en dat je dus niet permanent aan het stoken bent en de buitenlucht zit te verwarmen. Andersom, wanneer je de stookgrens lager hebt dan de gemiddelde temperatuur, dan krijg je minder graaddagen. Dat kan bijvoorbeeld voorkomen in een zeer goed geisoleerd huis wat erg veel zonlicht binnen krijgt.

Kortom, ja het kan zeker uit om de kachel lager te zetten als je weg bent.
Zowel het aantal graaddagen (rechtevenredig met je gasverbruik in een bepaald huis) zal afnemen, maar ook de ketel zal efficiënter het water kunnen verwarmen als je thuiskomt. (want groter verschil in temperatuur)

Vergelijken

Graaddagen zijn ook prima te gebruiken om te kijken of een bepaalde isolatie-maatregel effect heeft gehad, ookal zit je 2 compleet andere winters te vergelijken.
Het gasverbruik per graaddag zegt iets over de isolatie van je huis (en de grootte), dus als je een betere isolatie hebt, zul je zien dat het gasverbruik per graaddag lager zal worden.
Aan de hand daarvan kun je dus bepalen hoeveel je bespaard hebt met je isolatie.
Vooraf berekenen van de besparing zal lastig zijn, omdat elke vorm van isolatie nogal afhankelijk is van het soort huis en of er al veel isolatie aanwezig is. Daarnaast speelt het gedrag van de bewoner(s) ook mee. Dubbel glas plaatsen in het badkamerraam zal weinig effect hebben wanneer dat raam het hele jaar open staat bijvoorbeeld.

3 thoughts on “Gasverbruik vergelijken en verlagen”

  1. Hmm, de bovenstaande argumenten heb ik eigenlijk nooit gehoord. De enige reden die ik wel eens hoor is dat het op temperatuur houden van iets mogelijk minder energie kost dan het op temperatuur brengen.

    Hoewel je ketel misschien efficienter overdracht doet bij van koud-naar-warm, moet hij natuurlijk ook veel meer werk doen absoluut gezien, dus alleen een efficientie-argument is niet helemaal op z’n plek: als er heel efficient, maar heel lang gewerkt wordt is dat misschien minder goed dan kort en niet zo heul efficient.

    Deze discussie komt me trouwens bekend voor. Was de eindconclusie niet dat je naar verloren warmte moest kijken?

    1. Hmm ik had gehoopt dat het uit mijn post zou blijken dat efficiënte warmte overdracht twee kanten op zal werken. Dus zowel bij het opwarmen van het water:
      – retourwater kouder => meer afgedragen in huis
      – retourwater kouder => grotere temp-stijging in de ketel, dus efficiëntere warmteoverdracht aan water
      – telkens klein beetje opwarmen heeft vrij grote overhead doordat er meer moet opwarmen dan alleen het water om tot een goede warmteoverdracht te komen (warmtewisselaar, ketelhuis, schoorsteen, etc)

      Maar ook in de zin van afkoeling huis:
      – Warmer huis en/of kouder buiten => meer warmte verlies per tijdseenheid aan de buitenlucht

      Oftewel doordat je huis warmer is, zal d’r meer warmte naar buiten lekken. Dat is puur en alleen al omdat de warmteoverdracht makkelijker gaat bij groter temperatuurverschil.

      Het warm houden van je huis bij afwezigheid heeft dus 2 kostenposten:
      – telkens klein beetje opwarmen geeft steeds een behoorlijke overhead en door kleinere temperatuurverschil is de warmteoverdracht minder efficiënt.
      – je huis verliest sneller (en dus meer per tijdseenheid) warmte aan de buitenlucht.

      Dat is dus ook terug te zien in de graaddagen berekening. Over 2011 was er dus een 20% besparing mogelijk door elke dag de temperatuur 16 uur lang op 17 graden te hebben en 8 uur lang op 20 graden. tov. 24h/dag op 20 graden.

  2. Ik vraag me vooral af hoe het zit met vocht dat in de muren trekt. Bij afkoelen, zal er meer vocht intrekken. Dan zal de overdracht van warmte (van buiten naar binnen) ook ietsjes beter gaan, denk ik. Maar vooral als water in vochtige lucht condenseert in koude ruimte (in stenen en spouw), dan zal je (behoorlijk) extra moeten stoken om dit erger uit te krijgen.
    Zou er niet een optimum zijn tot waar je het huis laat afkoelen?

Leave a Reply